ABD’de Bebek Mamalarının %71’i Ultra İşlenmiş: Uzmanlardan Uyarı

Amerika Birleşik Devletleri’nde market raflarında yer alan bebek mamalarının büyük bölümünün ultra işlenmiş gıdalardan (UPF) oluştuğu ortaya kondu. Nutrients dergisinde yayımlanan ve George Küresel Sağlık Enstitüsü araştırmacıları tarafından yürütülen yeni bir çalışma, incelenen ürünlerin %71’inin ultra işlenmiş kategorisinde yer aldığını gösteriyor. Bulgular, bebeklik dönemindeki beslenme tercihlerinin uzun vadeli sağlık sonuçları açısından kritik öneme sahip olduğu gerçeğini bir kez daha gündeme taşıdı.

651 Ürün İncelendi: NOVA Sınıflandırması Kullanıldı

Araştırmacılar, ABD’deki en büyük 10 market zincirinde satılan bebek ve çocuk maması ürünlerini içeren FoodSwitch veri tabanı üzerinden toplam 651 ürünü analiz etti. Ürünler, gıdaları işlenme düzeyine göre sınıflandıran köklü NOVA sistemi kullanılarak değerlendirildi.

Ultra işlenmiş gıdalar; genellikle yüksek oranda katkı maddesi içeren, endüstriyel yöntemlerle üretilmiş, raf ömrü uzun, ucuz ve pratik ürünler olarak tanımlanıyor. Ancak bu ürünlerin, tam gıdaların sağladığı besin değerinden yoksun olduğu ve yüksek kalori yoğunluğu nedeniyle sağlık açısından risk taşıdığı vurgulanıyor.

Uzmanlar: Bebeklik Dönemi Kritik Bir Pencere

Araştırmanın yazarlarından Dr. Elizabeth Dunford, bebeklik döneminin yaşam boyu sürecek beslenme alışkanlıklarının temellerinin atıldığı kritik bir süreç olduğuna dikkat çekti. Bebeklerin erken dönemde aşırı tatlı, tuzlu ve katkı maddesi içeren ürünlerle tanışmasının, ilerleyen yıllarda sağlıksız tercihlere zemin hazırlayabileceğini belirtti.

Bilimsel literatürde, çocukluk döneminde yüksek ultra işlenmiş gıda tüketiminin ileriki yaşlarda obezite, kalp-damar hastalıkları ve metabolik bozukluklarla ilişkili olduğuna dair artan kanıtlar bulunuyor. Bu nedenle uzmanlar, özellikle yaşamın ilk yıllarında daha doğal ve az işlenmiş besinlerin tercih edilmesi gerektiğini vurguluyor.

Katkı Maddeleri Yaygın: 105’ten Fazla Farklı İçerik

Araştırma, bebek mamalarında katkı maddelerinin oldukça yaygın olduğunu ortaya koydu. İncelenen ürünlerin %71’inde en az bir katkı maddesi bulundu. En sık rastlanan katkı maddeleri şunlar oldu:

Lezzet artırıcılar (%36)
Kıvam artırıcılar (%29)
Emülgatörler (%19)
Renklendiriciler (%19)

Veri setinde toplam 105’ten fazla farklı katkı maddesi tespit edildi. Bazı emülgatör ve stabilizatörlerin bağırsak fonksiyonlarını etkileyebileceğine, sentetik renklendiricilerin ise çocuklarda davranışsal sonuçlarla ilişkili olabileceğine dair bilimsel tartışmalar sürüyor. Bu durum, özellikle hassas gelişim dönemindeki bebekler için dikkatle değerlendirilmesi gereken bir tablo ortaya koyuyor.

Şeker ve Sodyum Oranı Daha Yüksek

Ultra işlenmiş ürünler, işlenmemiş ya da daha az işlenmiş muadillerine göre belirgin şekilde daha fazla şeker ve sodyum içeriyor. Çalışmada, ultra işlenmiş ürünlerin 100 gramında ortalama 14 gram şeker bulunurken, bu oran diğer ürünlerde 7,3 gram olarak ölçüldü. İlave şeker yalnızca ultra işlenmiş ürünlerde saptandı.

Özellikle atıştırmalık ve parmakla yenen ürünlerde fark daha belirgindi. Ultra işlenmiş atıştırmalıklar, benzer ürünlere kıyasla yaklaşık 2,5 kat daha fazla şeker içeriyordu. Sodyum içeriği de benzer şekilde daha yüksekti (100 gramda 70 mg’a karşı 41 mg).

Bu ürünlerin çoğu, lif gibi temel besin öğelerinden yoksun rafine bileşenler içerdiği için kalori yoğunluğu da daha yüksek bulunuyor.

Poşet ve Atıştırmalık Ürünler Öne Çıkıyor

Araştırma, özellikle paketlenmiş atıştırmalık ürünlerin neredeyse tamamının (%94) ultra işlenmiş olduğunu gösterdi. Tam boy paketler (%86) ve poşet ürünler (%73) de yüksek oranda bu kategoriye giriyor.

ABD’de poşet bebek maması satışlarının 2010’dan bu yana yaklaşık %900 artmış olması, tüketicilerin pratikliğe yöneldiğini gösteriyor. Ancak uzmanlar, pratikliğin besin kalitesinin önüne geçmemesi gerektiğini belirtiyor.

Daha Net Etiketleme Çağrısı

Araştırmacılar, ebeveynlerin bilinçli seçim yapabilmesi için daha net etiketleme ve düzenlemelere ihtiyaç olduğunu vurguluyor. Güncellenen beslenme kılavuzlarında yüksek oranda işlenmiş gıdalardan kaçınılması ve ilave şekerin sınırlandırılması öneriliyor.

Uzmanlar, ebeveynlere içerik listesini dikkatle incelemelerini ve tanımadıkları çok sayıda bileşen içeren ürünlere temkinli yaklaşmalarını öneriyor.

Sonuç: İlk Yıllarda Doğal Beslenme Önemli

Bebeklik dönemi, yalnızca büyüme ve gelişme açısından değil, yaşam boyu sürecek beslenme alışkanlıklarının şekillenmesi bakımından da kritik bir dönemdir. Ultra işlenmiş ürünlerin yaygınlığı, gıda politikaları ve ebeveyn tercihleri açısından yeniden değerlendirilmesi gereken bir tablo ortaya koymaktadır.

Uzmanlara göre, mümkün olduğunca taze, az işlenmiş ve doğal içeriklere dayalı beslenme tercihleri, çocukların uzun vadeli sağlığı için daha güvenli bir yaklaşım olarak öne çıkmaktadır.

KAYNAK: Publication details

Tiny Tummies, Big Questions: Unpacking Ultra-processed In-gredients and Additives in Complementary Foods in the United States, Nutrients (2026).

Facebook

Twitter