24 Temmuz 2024 Çarşamba

KARDİYOPULMONER RESÜSİTASYON ( CPR )

CPR, durmuş bir kalbi yeniden canlandırma işlemlerinin tamamına verilen addır. Kardiyak  arrest olan bir kişide spontan kan dolaşımını ve solunumu düzeltmek için başka önlemler  alınana kadar kan dolaşımını sağlayarak beyin işlevlerini muhafaza etmek amacıyla el ile  yapılan kalp masajları ve yapay ventilasyonu içeren bir acil durum prosedörüdür. 

Beynin işlevsel fonksiyonlarını yerine getirememesi hayati risk taşımaktadır. Çünkü eğer bu  süre 4 dakikayı geçerse artık beyinde geri dönüşümsüz hasarlar ( Şekil A- 1.)meydana  gelecektir. 

Kardiyopulmoner Resusitasyon - CPR

Şekil A-1. Beyin hasarı oluşum süreleri ve riskleri. 

Hastanede gelişen ani kardiyak veya solunum arrestinde mavi kod ekibine haber verildikten  sonra en kısa sürede başlanılan CPR uygulamasınında bir kalitesi ve sıralaması vardır. 

CPR esnasında yapılanlar; 

  • Kalp masajı 
  • Aritminin düzeltilmesi 
  • Geri döndürülebilir nedenlerin ortadan kaldırılması 

Geri döndürülebilen nedenler ve amacı nedir?  

Hipoksi: Dokuların oksijensiz kalması. 

Hipovolemi: Kanda bulunan sıvının az olması. 

Hipo / hiperkalemi ve diğer elektrolit bozuklukları: Hipokalemi vücutta  potasyumun azlığını , hiperkalemi ise potasyum fazlalığını belirtir. 

Hipotermi: Vücut ısısının fazla ve tehlikeli bir şekilde düşmesi

Trombozis: Kan damarlarında pıhtılaşmadan kaynaklı tıkanma oluşması.

Tamponand-kardiyak: Perikardiyal boşluğa dolan sıvının kalbe yaptığı basınç  nedeniyle diastolik ventriküler dolumun azalmasına ve buna bağlı olarak  hemodinamik şoka neden olabilen acil bir durumdur. 

Toksinler: Herhangi bir ilaç veya zehirli madde. 

Tansiyon pnömotoraks: Havanıın akciğerlere girip çıkamaması sonucu akciğerlerin  sönmesi ile oluşan tehlikeli bir nedendir. 

Amaç ; Eğer bu nedenleri bilip tedbirlerimizi alırsak hastanın kardiyak arrest olma olasılığını  büyük oranda düşürebiliriz. Örneğin hastanın hava yolu güvenliğini sağladığımızda hipoksi  oluşumunu azaltıyoruz yada bir kanama varlığında,  kanamayı kontrol altına alarak oluşabilecek  hipovleminin önüne geçeriz. 

Aritminin Düzeltilmesi; 

Aritminin düzeltilmesi asıl olarak defibrilatör ( Şekil A-2. ) denilen şok cihazları  sayesinde yapılır. 

Burada asıl önemli olan; duran bir kalbe ilk olarak elektrik şok uygulanmaz.

Defibrilasyon yani kalbe elektrik şok uygulaması yapılabilmesi için belirli kalp  ritimleri vardır ( ventriküler fibrilasyon ve ventriküler taşikardi) Aksi takdirde  arrest olan bir kalbe elektro şok uygulanmasının bir etkisi olmayacaktır.

Diğer kullanılan işlem ve ekipmanlar; kardiyoversiyon, pacemaker,ilaçlar 

( adrenalin, atropin, bikarbonat ) . 

Bulut Teknoloji - Mindray Beneheart D3 Bifazik Defibrilatör

Şekil A-2. Defibrilatör.

NOT; Etkili ve kaliteli bir CPR sonucunda sağ kalım oranı artmaktadır.

Yaşam Zinciri - aciltıp.com

Şekil A-3. Sağkalım zinciri. 

Etkin ve Kaliteli CPR’ ın temel ögeleri ; 

  • Erken acil çağrı 
  • Erken yardım ulaşımı 
  • Erken kalp masajı 
  • Erken defibrilasyon 
  • 100/dk bası hızı 
  • Yeterli bası derinliği ( yetişkin ve çocuklarda 5 cm , yenidoğanlarda ise 4 cm) Aşırı ventilasyonu engellemek. 
  • Post kardiyak bakım. 

CPR; 

  • Temel yaşam desteği ve 
  • İleri yaşam desteği , diye ikiye ayrılır.

Temel Yaşam Desteği ; 

Kalbi durmuş bir hastanın hayatını kurtarmak için havayolunu açmak , sonrasında kalbi  durmuş kişiye yapay solunum ile akciğerlerine oksijen gitmesini, dış kalp masajı ile de  kalpten kan pompalanmasını sağlayarak dokulara yeterli düzeyde kan gitmesini sağlamak  üzere yapılan ilaçsız müdahalelerdir. 

ACİL SAĞLIK HİZMETLERİ - PDF Ücretsiz indirin

Şekil A-4. Temel yaşam desteği algoritması. 

İleri Yaşam Desteği; 

Dolaşım ve solunum yolu devamlılığı , arrest sonrası için gereken işlemlerin tümüne denir.  Nedene yönelik tedavi için başka ilaç ve cihazlar gerekebilir. CPR’ın başarısı , nabzın normal  ritmine döndürülmesi ve yaşam için gerekli kan basıncının oluşturulabilmesidir.

Yetişkin Kardiyak Arrest Algoritması AHA 2015 - aciltıp.com

Şekil A-5. Yetişkin kardiyak arrest algoritması

NOT: Kardiyopulmoner resüsitasyonda öncelik sıralamasının; 

C ( Kompresyon ) 

A ( Hava yolu açıklığının sağlanması ) 

B ( Hastanın solutulması ) 

Olduğu UNUTULMAMALIDIR !

Şekil A-6. CPR’da öncelik sırası. 

 Prekardiyak darbe nedir? 

  • Ritim değişikliklerinde ilk birkaç saniye içinde uygulanırsa,
  • Defibrilatör o anda hazır değilse, 
  • Şahit olunmuşsa,
  • Acil servis ve yoğun bakım ünitelerinde,
  • Monitörize VF / VT’nin hızlı tedavisi için, 
  • Daha çok VT’ de etkilidir. 

Şekil A-7. Prekardiyak darbe

Kaynakça: 

Ali Bestami Kepekçi , A’dan Z’ye Anesteziyoloji, İstanbul, Nobel Tıp Kitapevleri, 2018, s 155

https://aciltıp.com/eriskin-kardiyak-arrest-algoritmasi-2020

Benzer Yazılar
0 0 votes
Article Rating
Subscribe
Bildir
guest

0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments
Doç. Dr. Ali Bestami Kepekçi