Kira Ödeniyor, Peki Sağlıklı Beslenme? Yüklenme tarihi 17 Kasım 202617 Kasım 2026 Yükleyen Ali Bestami Kepekçi Bir ailenin ekonomik durumunu anlamak için yalnızca gelirine değil, sofrasına da bakmak gerekir. Çünkü sağlıklı beslenme, sadece bireysel tercihlerle değil, ailelerin ekonomik imkânlarıyla da yakından ilişkilidir. Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) 2025 yılı Hanehalkı Tüketim Harcaması Araştırması, dar gelirli ailelerin bütçesinde dikkat çekici bir değişimi ortaya koyuyor. Gelir düzeyi en düşük yüzde 20’lik hane grubunda konut ve kira harcamalarının payı, 2024’te yüzde 33,2 iken 2025’te yüzde 38,7’ye yükseldi. Aynı dönemde gıda harcamalarının payı yüzde 30,4’ten yüzde 29,2’ye geriledi. Böylece barınma ve beslenmenin toplam tüketim harcamalarındaki payı yüzde 63,6’dan yüzde 67,9’a çıktı. Yani bu hanelerin yaptığı her 100 liralık tüketim harcamasının yaklaşık 68 lirası, yalnızca konut ve gıdaya gidiyor. Gıdanın harcama payının azalması, tek başına daha az gıda tüketildiğini göstermiyor. Ancak konut giderlerinin bütçedeki ağırlığının artması, sağlıklı beslenmeye ayrılabilecek kaynaklar üzerindeki baskıyı düşündürüyor. Üstelik fiyat artışları sürüyor. TÜİK’in Ekim 2026 verilerine göre yıllık enflasyon yüzde 29,77 olurken konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtları kapsayan gruptaki fiyat artışı yüzde 40,24’e, gıdada ise yüzde 27,73’e ulaştı. Peki, bu ekonomik tablo sağlığımız açısından ne anlama geliyor? Sağlıklı beslenme artık küresel bir sorun Birleşmiş Milletlerin Temmuz 2026’da yayımladığı Dünyada Gıda Güvenliği ve Beslenmenin Durumu raporuna göre, 2025 yılında dünyada yaklaşık 2,69 milyar insan sağlıklı beslenmenin maliyetini karşılayamıyordu. Bu sayı dünya nüfusunun yüzde 32,7’sine karşılık geliyor. Dikkat çekici olan, sorunun yalnızca yeterli miktarda yiyecek bulmakla sınırlı olmaması. Sağlıklı beslenme; yeterli enerjinin yanında protein, vitamin, mineral ve diğer besin ögelerinin dengeli biçimde alınmasını da gerektiriyor. Bir aile karnını doyurabiliyor olabilir. Fakat bu, mutlaka yeterli ve dengeli beslendiği anlamına gelmez. Yetersiz beslenmenin sağlık bedeli Bir hekim olarak özellikle vurgulamak isterim: Sağlıklı beslenme bir lüks değil, temel ihtiyaçtır. PubMed’de indekslenen ve 21 meta-analizi değerlendiren kapsamlı bir bilimsel derlemede, gıda güvencesizliği yaşayan yetişkinlerde diyabet, obezite, anemi, hipertansiyon ve depresyon gibi çeşitli olumsuz sağlık sonuçlarıyla anlamlı ilişkiler bildirildi. Araştırmada gıda güvencesizliği ile diyabet arasında 1,48; obezite arasında 1,42; anemi arasında 1,34 ve depresyon arasında 2,26 odds oranı hesaplandı. Bu sonuçlar, ekonomik nedenlerle yeterli ve uygun gıdaya erişememenin yalnızca açlıkla ilgili olmadığını; fiziksel ve ruhsal sağlıkla da ilişkili olduğunu gösteriyor. Elbette bu bulgular, söz konusu hastalıkların doğrudan ve yalnızca ekonomik yetersizlikten kaynaklandığı anlamına gelmiyor. Özellikle çocukların büyüme ve gelişmesi, gebelerin beslenmesi, yaşlıların sağlığının korunması ve kronik hastalıkların yönetimi açısından beslenme güvencesi büyük önem taşıyor. Sağlık yalnızca hastanelerde korunmaz. Sağlığın temellerinden biri de evlerimizde kurulan sofralardır. Çözüm yalnızca fiyatları düşürmek mi? Gıda fiyatlarının kontrol altına alınması önemlidir. Ancak ailelerin satın alma gücü yeterli değilse fiyat istikrarı tek başına sağlıklı beslenmeye erişimi güvence altına alamaz. Burada Prof. Dr. Haydar Baş’ın geliştirdiği Milli Ekonomi Modeli (MEM) dikkat çekici bir yaklaşım ortaya koyuyor. MEM, ekonomik büyümenin yalnızca üretim artışıyla değil, toplumun tüketim gücünün desteklenmesiyle de sürdürülebileceğini savunuyor. Modelin sosyal devlet anlayışı; dar gelirli kesimlerin alım gücünün artırılmasını, tarımsal üretimin desteklenmesini ve üretilen malın tüketiciye ulaşabileceği ekonomik koşulların oluşturulmasını esas alıyor. Neden Milli Ekonomi Modeli? Çünkü bu model, ekonomik soruna yalnızca üretim ve fiyatlar üzerinden değil, vatandaşın satın alma gücü üzerinden de çözüm arıyor. Sağlıklı beslenmeye erişim açısından önemli olan da üretimin artması kadar, insanların üretilen gıdayı satın alabilmesidir. Elbette bu yaklaşımın uygulamadaki başarısı; finansman, üretim kapasitesi, enflasyon ve gelir dağılımı üzerindeki etkilerinin somut verilerle değerlendirilmesini gerektirir. Son söz Bir ülkede ekonomik refahı yalnızca büyüme rakamlarıyla ölçmek yeterli değildir. İnsanların güvenli konutlarda yaşayabilmesi, çocuklarını sağlıklı besleyebilmesi ve temel ihtiyaçlarını karşılayabilmesi de refahın göstergesidir. Dar gelirli ailelerin bütçesinde konutun payı büyürken gıdanın payının daralması, üzerinde dikkatle durulması gereken bir gelişmedir. Çünkü sağlıklı beslenmeye erişim yalnızca ekonomik bir mesele değil, toplumun geleceğini ilgilendiren bir halk sağlığı meselesidir. Bir ülkenin gerçek zenginliği, yalnızca ürettikleriyle değil, vatandaşlarının ne kadar sağlıklı yaşayabildiğiyle de ölçülmelidir. Kaynakça TÜİK. Hanehalkı Tüketim Harcaması, 2024. Haber Bülteni No: 53957. 2 Haziran 2025. TÜİK. Hanehalkı Tüketim Harcaması, 2025. Haber Bülteni No: 58010. 2 Haziran 2026. TÜİK. Tüketici Fiyat Endeksi, Ekim 2026. Haber Bülteni No: 58291. 3 Kasım 2026. FAO, IFAD, UNICEF, WFP, WHO. The State of Food Security and Nutrition in the World 2026. Temmuz 2026. The Association Between Food Insecurity and Adverse Health Outcomes in Adults: An Umbrella Review of Systematic Reviews and Meta-Analyses. Nutrition Reviews. DOI: 10.1093/nutrit/nuaf136. Baş H. Milli Ekonomi Modeli. Modelin üretim-tüketim dengesi ve sosyal devlet yaklaşımı. Benzer Yazılar Kırlangıcın hikayesi Yankı Gece ile Gündüzü Nasıl Ayırt Ederiz? Oruçla? HEMEN PAYLAŞFacebookPinterestTwitterLinkedinEmailWhatsapp