Tasarruf Eden Devlet, Fakirleşen Millet?

Son yıllarda kamuoyunda en çok duyduğumuz kavramlardan biri “tasarruf” oldu.

Kamuda tasarruf…

Harcamalarda tasarruf…

Yatırımlarda tasarruf…

Araç alımlarında tasarruf…

Temsil giderlerinde tasarruf…

Şüphesiz devletin mali disiplin içinde hareket etmesi önemlidir. Kamu kaynaklarının israf edilmemesi, bütçe dengesinin korunması ve gelecek nesillere ağır borç yükü bırakılmaması her sorumlu yönetimin görevidir.

Peki aynı soruyu millet adına da sormak gerekmiyor mu?

Devlet tasarruf ederken vatandaş neden rahatlayamıyor?

Çünkü mesele yalnızca devletin ne kadar harcadığı değildir.

Asıl mesele, üretilen zenginliğin nasıl oluştuğu ve nasıl paylaşıldığıdır.

Bugün Türkiye ekonomisine ilişkin uluslararası raporlara baktığımızda ilginç bir tabloyla karşılaşıyoruz.

OECD, Türkiye’nin son yıllarda uyguladığı sıkı maliye ve para politikalarının ekonomik dengelenmeye katkı sağladığını ifade ediyor. Ancak aynı raporda, gelir dağılımını iyileştiren sosyal transferlerin yetersiz olduğu, vergi ve sosyal yardım sisteminin gelir eşitsizliğini azaltma konusunda OECD ülkeleri arasında en zayıf yapılardan biri olduğu da vurgulanıyor. Ayrıca düşük gelir gruplarına yönelik sosyal korumanın güçlendirilmesi ve kamu kaynaklarının daha etkin kullanılması öneriliyor.

İşte tam da burada durup düşünmemiz gerekiyor.

Devlet tasarruf ederken millet neden hâlâ geçim derdi yaşıyor?

Çünkü tasarruf, tek başına refah üretmez.

Bir aile düşünün.

Elektriği kısmış…

Doğalgazı azaltmış…

Yeni eşya almıyor…

Ama evin geliri de sürekli düşüyor.

Bu aile gerçekten zenginleşmiş olur mu?

Elbette hayır.

Yalnızca harcamalarını kısmıştır.

Refah ise ancak gelir arttığında oluşur.

Devletler için de durum farklı değildir.

Bütçeyi kısmak tek başına kalkınma değildir.

Asıl kalkınma; üretimin artması, sanayinin güçlenmesi, katma değerin yükselmesi ve vatandaşın gelirinin büyümesiyle mümkündür.

Prof. Dr. Haydar Baş’ın yıllar önce dikkat çektiği nokta tam da buydu.

Ekonomi yalnızca muhasebe işi değildir.

Ekonomi, insanın hayatını kolaylaştırma sanatıdır.

Vatandaşın cebindeki para erirken, üretim istenen seviyeye çıkmıyorsa, gençler gelecek kaygısı taşıyorsa ve esnaf her gün yeni bir maliyet hesabı yapmak zorunda kalıyorsa; yalnızca “tasarruf ediyoruz” demek toplumun refahını artırmaya yetmez.

OECD’nin bir başka tespiti de dikkat çekicidir.

Rapora göre Türkiye’de kamu maliyesinin daha kapsayıcı hâle gelebilmesi için sosyal yardımların güçlendirilmesi, gelir vergisi tabanının genişletilmesi ve kamu harcamalarının etkinliğinin artırılması gerekiyor. Aynı rapor, düşük gelirli kesimlerin korunmasında doğrudan destek mekanizmalarının daha etkili olacağını ifade ediyor.

Bu değerlendirmeler, yıllardır dile getirilen önemli bir gerçeği yeniden hatırlatıyor:

Bir ekonominin başarısı yalnızca bütçe açığının azalmasıyla ölçülmez.

Asıl başarı;

Annenin pazara giderken fiyat etiketinden korkmaması,

Emeklinin ay sonunu hesaplamak zorunda kalmaması,

Gencin geleceğini başka ülkelerde aramaması,

Esnafın kepengini umutla açabilmesidir.

Ekonomi rakamlardan önce insandır.

Bütçe tablolarından önce sofradır.

Mali disiplin elbette gereklidir.

Ancak üretimle desteklenmeyen, gelir artışı sağlamayan ve vatandaşın alım gücünü yükseltmeyen bir tasarruf anlayışı, refahı kalıcı hâle getiremez.

Türkiye’nin ihtiyacı yalnızca harcamaları kısmak değildir.